Jarząb - rodzina różowate

Gatunki: znamy 80 gatunków tych drzew i krzewów ze strefy umiarkowanej półkuli północnej w tym popularne w Polsce: jarząb mączny, jarząb pospolity, jarząb szwedzki i jarząb brekinia. Oraz rzadziej spotykane: jarząb domowy, jarząb pośredni, jarząb japoński, jarząb Koehnego i jarząb olszolistny.


Jarząb brekinia, Brzęk (Sorbus torminalis) Gatunek rodzimy

jarząb brekinia pąkJarząb brekinia kwiatJarząb brekinia liść
Jarząb brekinia pąk
Jarząb brekinia kwiat
Jarząb brekinia liść
Jarząb brekinia liść


Jarząb brekinia owoceJarząb brekinia owoce dojrzałe
Jarząb brekinia gałązka
Jarząb brekinia owoce
Jarząb brekinia owoce
Jarząb brekinia pojedynczy owoc


jarząb brekinia kora

Jarząb brekinia kora

Cechy: Należy do największych jarzębów występujących w Polsce, osiąga wysokość 30 m i 60 cm średnicy pnia. Korę ma ciemną i popękaną. Liście jajowate, długości do 18 cm, z 3-5 ostrymi, piłkowatymi klapami. Owoce są owalne, ok. 1,5 cm długości, brązowe i jasno nakrapiane. Dojrzewają w październiku i listopadzie. Niełatwo je jednak znaleźć, bo brekinia owocuje nie każdego roku, a w dodatku owoce są skupione w wierzchołkowych częściach drzewa. Liście są trochę podobne do dużych liści głogu albo klonu polnego. Cechą diagnostyczną liści brzęku jest prawie prosty kąt, jaki tworzą osie najniższych klap z główną osią liścia. Kwiaty wyglądają podobnie, jak kwiaty zwykłej jarzębiny, chociaż baldachy są luźniejsze niż u tej ostatniej. Brzęk kwitnie w drugiej połowie maja i w czerwcu. Podobnie jak owoców, kwiatów szukać trzeba na wierzchołkach drzew.

Lokalizacja: Zdjęcie pochodzi z arboretum w Rogowie.

Rozmaitości: Brekinia, oprócz limby, cisa, brzozy ojcowskiej i jarząbu szwedzkiego, jest jednym z pięciu gatunków drzew, które podlegają w całej Polsce ochronie gatunkowej. Według obowiązujących przepisów nie wolno ścinać drzew chronionych ani zrywać jakichkolwiek ich części, chyba że jest to związane z prowadzeniem racjonalnej gospodarki człowieka, w szczególności rolnej, leśnej i rybackiej. Nie wolno też sprzedawać, kupować i przenosić roślin chronionych ani ich części. Najstarsza brekinia - Sorbus torminalis Crantz rośnie w Lubatyniu - wieś, gm. Babiak, woj. konińskie. Liczy ona około 190 lat, ma obwód 205 cm, pierśnicę 65 cm, a wysokość 24 m.

Pochodzenie: Europa, Azja Mniejsza, Kaukaz.

- Zdjęcia jarzębu brekinia -

^ do góry ^

Jarząb mączny (Sorbus aria) Gatunek rodzimy

Jarząb mączny kwiatJarząb mączny zielone owoceJarząb mączny dojrzałe owoceJarząb mączny liść
Jarząb mączny pąk
Jarząb mączny kwiat
Jarząb mączny owoce
Jarząb mączny liść


Jarząb mączny

Jarząb mączny

Jarząb mączny kora

Jarząb mączny kora

Cechy: Małe drzewko 6-12 m. z prostym pniem i bardzo regularną koroną. Młode gałązki filcowato owłosione później jasnobrązowe. Z wiekiem kora bardziej spękana o szarej barwie. Liście skrętoległe, pojedyncze, podwójnie piłkowane z krótkim ogonkiem. Długość 5-8 cm, szerokość 4-6 cm z wierzchu ciemnozielone od spodu filcowate z białym nalotem. Jesienią złotożółte lub żółtawoczerwone. Liczne kwiaty w szczytowych, parasolowatych wiechach. Owoce czerwone do 2 cm, kształtu jabłuszka z mączystym miąższem, bez smaku, po ogrzaniu jadalne.

Lokalizacja: Żyrardów osiedle Żeromskiego (ul. Struga), arboretum w Rogowie.

Rozmaitości: Drewna się nie wykorzystuje do konkretnych celów. Dawniej owoce były wykorzystywane do pieczenia chleba jako namiastka mąki.

Pochodzenie: Suche, ciepłe stanowiska, skaliste zbocza i obrzeża lasów.

^ do góry ^

Jarząb pospolity, Jarzębina (Sorbus aucuparia) Gatunek rodzimy

jarzębina kwiatjarzębina owoc zielonyjarzębina dojrzałe owocejarzębina liść
Jarzębina kwiat
Jarzębina zielone owoce
Jarzębina owoce
Jarzębina liść


Jarzębina

Jarzębina

jarzębina kora

Jarzębina kora

Cechy: Jarzębina to niewielkie drzewo do 15 metrów wysokości. Charakteryzuje się gładką srebrzystoszarą korą na starszych egzemplarzach czarniawą i podłużnie spękaną. Skrętoległe, złożone, nieparzystopierzaste liście z ogonkiem 3 cm, o całkowitej długości do 15 cm składające się z 9-17 podłużnie owalnych listków o końcach ostro piłkowanych długości 5 cm Liście po roztarciu pachną gorzkimi migdałami. Matowo-zielone przybierają na jesieni barwę złotożółtą do czerwono-żółtej. Białe kwiaty  tworzą wzniesione rozpostarte baldachy. Małe, kuliste, czerwone, pomarańczowe, koralowe owoce zawierające trzy nasiona są zebrane w grona. Owoce jadalne o gorzkawym smaku.

Rozmaitości: Najstarszy jarząb pospolity rośnie w Lubiniu gm. Świnoujście, woj. szczecińskie. Wiek drzewa oblicza się na 135 lat, obwód 183 cm, pierśnica 58 cm, a wysokość drzewa 15 m. Owoce przerabia się na alkohol - jarzębiak bądź na przetwory. Drewno nadaje się na materiał tokarski.

Lokalizacja: Żyrardów okolice ul. Struga i Reymonta.

Pochodzenie: Europa.


- Zdjęcia jarzębiny -

^ do góry ^

Jarząb szwedzki (Sorbus intermedia) Gatunek rodzimy

jarząb szwedzki kwiatjarząb szwedzki dojrzałe owocejarząb szwedzki liść
Jarząb szwedzki kwiat
Jarząb szwedzki zielone owoce
Jarząb szwedzki owoce
Jarząb szwedzki liść


jarząb szwedzki

Jarząb szwedzki

jarząb szwedzki kora

Jarząb szwedzki kora

Cechy: Drzewo o 20 m wysokości o szerokiej koronie. Liście ciemnozielone do 10 cm długości, pojedyncze, eliptyczne lub odwrotnie jajowate, pierzasto klapowane. Klapy tępe, nieregularnie piłkowane. Kwiatostany pojawiają się w maju, do 10 cm szerokości. Owoce pomarańczowoczerwone elipsoidalne, 12 mm szerokości.

Lokalizacja: Żyrardów osiedle Kościuszki, okolice dworca PKP.

Rozmaitości: Najstarszy jarząb szwedzki rośnie w Salino - wieś, gm. Gniewowo, woj. gdańskie. Liczy około 205 lat, na wysokości 0,5 m od ziemi ma obwód 440 cm i średnicę 140 cm, a wysokość zaledwie 9,5 m. Objęty całkowitą ochroną.

Pochodzenie: Europa Północna.

- Zdjęcia jarzębu szwedzkiego -


Jarząb strona 2

- Drzewa Polski - Atlas drzew -