Jarząb - rodzina różowate

Jarząb brekinia kora

Cechy: Należy do największych jarzębów występujących w Polsce, osiąga wysokość 30 m i 60 cm średnicy pnia. Korę ma ciemną i popękaną. Liście jajowate, długości do 18 cm, z 3-5 ostrymi, piłkowatymi klapami. Owoce są owalne, ok. 1,5 cm długości, brązowe i jasno nakrapiane. Dojrzewają w październiku i listopadzie. Niełatwo je jednak znaleźć, bo brekinia owocuje nie każdego roku, a w dodatku owoce są skupione w wierzchołkowych częściach drzewa. Liście są trochę podobne do dużych liści głogu albo klonu polnego. Cechą diagnostyczną liści brzęku jest prawie prosty kąt, jaki tworzą osie najniższych klap z główną osią liścia. Kwiaty wyglądają podobnie, jak kwiaty zwykłej jarzębiny, chociaż baldachy są luźniejsze niż u tej ostatniej. Brzęk kwitnie w drugiej połowie maja i w czerwcu. Podobnie jak owoców, kwiatów szukać trzeba na wierzchołkach drzew.

Lokalizacja: Zdjęcie pochodzi z arboretum w Rogowie.

Rozmaitości: Brekinia, oprócz limby, cisa, brzozy ojcowskiej i jarząbu szwedzkiego, jest jednym z pięciu gatunków drzew, które podlegają w całej Polsce ochronie gatunkowej. Według obowiązujących przepisów nie wolno ścinać drzew chronionych ani zrywać jakichkolwiek ich części, chyba że jest to związane z prowadzeniem racjonalnej gospodarki człowieka, w szczególności rolnej, leśnej i rybackiej. Nie wolno też sprzedawać, kupować i przenosić roślin chronionych ani ich części. Najstarsza brekinia - Sorbus torminalis Crantz rośnie w Lubatyniu - wieś, gm. Babiak, woj. konińskie. Liczy ona około 190 lat, ma obwód 205 cm, pierśnicę 65 cm, a wysokość 24 m.

Pochodzenie: Europa, Azja Mniejsza, Kaukaz.

Jarząb mączny

Jarząb mączny kora

Cechy: Małe drzewko 6-12 m. z prostym pniem i bardzo regularną koroną. Młode gałązki filcowato owłosione później jasnobrązowe. Z wiekiem kora bardziej spękana o szarej barwie. Liście skrętoległe, pojedyncze, podwójnie piłkowane z krótkim ogonkiem. Długość 5-8 cm, szerokość 4-6 cm z wierzchu ciemnozielone od spodu filcowate z białym nalotem. Jesienią złotożółte lub żółtawoczerwone. Liczne kwiaty w szczytowych, parasolowatych wiechach. Owoce czerwone do 2 cm, kształtu jabłuszka z mączystym miąższem, bez smaku, po ogrzaniu jadalne.

Lokalizacja: Żyrardów osiedle Żeromskiego (ul. Struga), arboretum w Rogowie.

Rozmaitości: Drewna się nie wykorzystuje do konkretnych celów. Dawniej owoce były wykorzystywane do pieczenia chleba jako namiastka mąki.

Pochodzenie: Suche, ciepłe stanowiska, skaliste zbocza i obrzeża lasów.

Jarzębina

Jarzębina kora

Cechy: Jarzębina to niewielkie drzewo do 15 metrów wysokości. Charakteryzuje się gładką srebrzystoszarą korą na starszych egzemplarzach czarniawą i podłużnie spękaną. Skrętoległe, złożone, nieparzystopierzaste liście z ogonkiem 3 cm, o całkowitej długości do 15 cm składające się z 9-17 podłużnie owalnych listków o końcach ostro piłkowanych długości 5 cm Liście po roztarciu pachną gorzkimi migdałami. Matowo-zielone przybierają na jesieni barwę złotożółtą do czerwono-żółtej. Białe kwiaty  tworzą wzniesione rozpostarte baldachy. Małe, kuliste, czerwone, pomarańczowe, koralowe owoce zawierające trzy nasiona są zebrane w grona. Owoce jadalne o gorzkawym smaku.

Rozmaitości: Najstarszy jarząb pospolity rośnie w Lubiniu gm. Świnoujście, woj. szczecińskie. Wiek drzewa oblicza się na 135 lat, obwód 183 cm, pierśnica 58 cm, a wysokość drzewa 15 m. Owoce przerabia się na alkohol - jarzębiak bądź na przetwory. Drewno nadaje się na materiał tokarski.

Lokalizacja: Żyrardów okolice ul. Struga i Reymonta.

Pochodzenie: Europa.

- Zdjęcia jarzębiny -

Jarząb szwedzki

Jarząb szwedzki kora

Cechy: Drzewo o 20 m wysokości o szerokiej koronie. Liście ciemnozielone do 10 cm długości, pojedyncze, eliptyczne lub odwrotnie jajowate, pierzasto klapowane. Klapy tępe, nieregularnie piłkowane. Kwiatostany pojawiają się w maju, do 10 cm szerokości. Owoce pomarańczowoczerwone elipsoidalne, 12 mm szerokości.

Lokalizacja: Żyrardów osiedle Kościuszki, okolice dworca PKP.

Rozmaitości: Najstarszy jarząb szwedzki rośnie w Salino - wieś, gm. Gniewowo, woj. gdańskie. Liczy około 205 lat, na wysokości 0,5 m od ziemi ma obwód 440 cm i średnicę 140 cm, a wysokość zaledwie 9,5 m. Objęty całkowitą ochroną.

Pochodzenie: Europa Północna.