Dereń - rodzina dereniowate

Gatunki derenia: 40 gatunków na świecie, w Polsce występują tylko dwa gatunki: dereń jadalny i dereń świdwa. Pozostałe znane derenie, spotykane w przydomowych ogródkach i arboretach to dereń biały, dereń naprzemianlistny, dereń drzewiasty, dereń kwiecisty, dereń kousa, dereń japoński i dereń rozłogowy.


Dereń kousa (Cornus kousa)

Dereń kousa liśćDereń kousa owoc
Dereń kousa liść
Dereń kousa po kwitnieniu
Dereń kousa zielony owoc
Dereń kousa owoc


Dereń kousa owoc
Dereń kousa owoc


Dereń kousa

Dereń kousa

Cechy: Dereń kousa to małe drzewko do 7 metrów wysokości - w Polsce przeważnie do 3 metrów. Liście ciemnozielone, długości 5-8 cm, szerokoeliptyczne lub koliste, na wierzchołkach krótko zaostrzone, nakrzyżległe. Jesienią liście przybierają barwę jaskrawoczerwoną. Piękne kwiaty osadzone na długich szypułkach posiadają cztery białe płatkowate podsadki. Generalnie piękno kwiatu to nic innego jak jego liście podsadkowe przypominające płatki kwiatów, które otaczają mniej dekoracyjne kwiatostany. Okres kwitnienia - czerwiec. Czerwone owoce bardzo przypominają maliny i/lub truskawki ale bez szypułek. Owoce osadzone są na długich , chudych, zielonych ogonkach. Podobno smaczne i jadalne (literatura nie jest zgodna w tej kwestii - spotykałem opisy świadczące o tym, że owoce są niejadalne).

Rozmaitości: Dość wytrzymały na mrozy ale wrażliwy na suszę. Jednakże młode okazy mogą przemarzać w czasie ostrych mrozów - zaleca się ich przykrywanie na zimę.

Pochodzenie: Japonia, Korea, Chiny.

Drzewa podobne: W zasadzie liście podobne są do naszego derenia jadalnego. Jednak kwiaty i owoce ma już zupełnie różne.

Lokalizacja zdjęcia: Arboretum w Rogowie.

- Zdjęcia derenia kousa -



Dereń skrętolistny, naprzemianlistny (Cornus alternifolia)

Dereń skrętolistny Dereń skrętolistny Dereń skrętolistny
Dereń skrętolistny liść
Dereń skrętolistny gałązka
Dereń skrętolistny liść jesienny


Dereń skrętolistny

Dereń skrętolistny

Dereń skrętolistny kora

Dereń skrętolistny kora

Cechy: Dereń skrętolistny to małe drzewko do kilkumetrów wysokości. Czasami w formie krzewu. Pokrój bardzo charakterystyczny i oryginalny - gałęzie są rozpostarte piętrowo - poziomo w przypadku dereni rosnących na słońcu i skośniu u pozostałych Całość przypomina dalekowschodnie budynki - pagody. Liście rosną skrętolegle. Kwitnie w czerwcu. Kwiaty to wzniesione ku górze 7-centymetrowe baldachy zawierające białokremowe, pachnące kwiatki. Owoce granatowoczarne pojawiają się jesienią. Po ich opadnięciu pozostają na drzewach czerwone szypułki. Liście natomiast zachwycają jesienią gamą barw pomarańczowych, czerwonych, fioletowych i brązowych tworząc niepowtarzalny widok. Najładniejszy dereń w aspekcie jesiennego kolorytu liści. Zimą jest również ozdobny, a to za sprawą jaskrawoczerwonych pędów - nie mniej czerwonych, jak u derenia białego.

Rozmaitości: Wytrzymały na mrozy. Preferuje mokre gleby. Może rosnąć w cieniu, co jednakże może mieć wpływ na mniejszą intensywność jesiennych przebarwień liści. Angielska nazwa tego derenia to Pagoda dogwood, czyli dereń pagodowy.

Pochodzenie: Wsch. część USA i Kanady.

Lokalizacja: Arboretum w Rogowie,.


Dereń właściwy, jadalny (Cornus mas)

Dereń jadalny pąk kwiatowy
Dereń jadalny kwiat


Dereń właściwy, jadalny liśćDereń właściwy, jadalny owoc
Dereń jadalny liść
Dereń jadalny owoce
Dereń jadalny owoc
Dereń jadalny gałązka


Dereń jadalny

Dereń jadalny kora

Cechy: Dereń właściwy (dereń jadalny) to niskie drzewo o szerokiej koronie. Liście zielone, jajowato-eliptyzne, długości do 10 cm, na wierzchołku zaostrzone, nakrzyżległe. Na jesieni przebarwiają się na kolor czerwony i brązowo-czerwony. Drobne kwiaty koloru złotego ukazują się przed rozwojem liści pod koniec marca albo na początku kwietnia. Owoce ciemnoczerwone, elipsoidalne do 2 cm długości zawierają twardą pestkę.

Rozmaitości: Dereń posiada bardzo twarde drewno. Jest całkowicie wytrzymały na mrozy i na suszę. Owoce można używać na przetwory i nalewki gdyż po dojrzeniu są słodkie i smaczne. Przepis na dereniówkę, czyli nalewkę z derenia jadalnego jest następujący:

W zależności od dostępności produktów i możliwości finansowych przygotowujemy odpowiednią ilość produktów, w takich proporcjach:

  • 1/3 kg dojrzałych, zdrowych owoców derenia,
  • 1/2 l czystej wódki,
  • 150 dag cukru.

Owoce derenia myjemy pod bieżącą wodą. Następnie każdy owoc przekłuwamy drewnianą wykałaczką (dereń nie lubi kontaktu z metalem), wrzucamy do dużego słoja, zasypujemy cukrem i odstawiamy na noc. Następnego dnia zalewamy owoce wódką i odstawiamy na miesiąc czasu. Teraz powstały płyn filtrujemy przez gazę lub w inny dostępny sposób, przelewamy do butelek (najlepiej z ciemnego szkła) i szczelnie zamykamy nakrętką lub korkiem. Odstawiamy ją aby dojrzała na okres 6-9 miesięcy.

Pochodzenie: Pd-Wsch Europa, Kaukaz, Azja Mniejsza.

Lokalizacja: Arboretum w Rogowie, Żyrardów - park Wyspiańskiego przy Szkole Podstawowej nr 4.

- Zdjęcia derenia właściwego (jadalnego) -


- Drzewa Polski - Atlas drzew -