Kłęk - rodzina bobowate

Gatunki kłęku: na świecie znane jest 6 gatunków, w Polsce w parkach i arboretach spotykany jest tylko kłęk kanadyjski (Gymnocladus dioicus). Pozostałe gatunki występują tylko we wschodniej i południowo-wschodniej Azji.


Kłęk kanadyjski, kłęk amerykański (Gymnocladus dioicus)

Cechy drzewa: Kłęk kanadyjski - pokrój drzewaKłęk kanadyjski - pierwsze liście Kłęk kanadyjski to drzewo wysokości do 30 metrów, o szerokiej, luźnej koronie. U nas dużo niżej i zwykle nie przekracza 20 metrów. Przez wielu badaczy zwany bywa też kłękiem amerykańskim. Pień pokryty grubą, głęboko spękaną korowiną. Wydaje odrośla korzeniowe. Pędy grube, sztywne, jednoroczne pokryte niebieskawym, woskowym nalotem, w młodości owłosione, w zimie białawe, z dużymi bliznami liściowymi. Kłęk ma bardzo krótki okres wegetacyjny - od końcówki maja do września. Rośnie przez to tylko 30 cm na sezon.

Liście. Liście bardzo duże, podwójnie pierzaste, długości nawet do 1 metra i szerokości 60 cm, osadzone skrętolegle. Bocznych rozgałęzień osi głównej są 3 pary. Listki jajowate, długości 6-10 cm, całobrzegie. Liście rozwijają się wiosną bardzo późno, zwykle w drugiej połowie maja i mają wówczas barwę czerwonawą. Na jesieni przebarwiają się na cytrynowożółte barwy.
Kwiaty. Kwiaty promieniste, drobne, białawe, niepozorne, zebrane w krótkie, szczytowane wiechy, rozdzielnopłciowe (roślina dwupienna).
Kwitnienie Kłęki rozkwitają ma początku czerwca.
Owoce. Strąki grube, brązowe, długości do 25 cm, wypełnione między nasionami słodkawym, galaretowatym miąższem. Nasiona duże, średnicy do 2,5 cm, twarde, dojrzewają w październiku. Strąki wiszą na drzewie przez całą zimę aż do wiosny. Rzadziej spotyka się kłęki wydające owoce niż okazy męskie.

Pochodzenie: Środkowa i Wschodnia Ameryka Północna.

Rozmaitości: Kłęk kanadyjski - pierwsze liścieKłęk kanadyjski - kora Kłęk kanadyjski rośnie na żyznych, wilgotnych glebach, razem z wieloma innymi drzewami liściastymi. Kłęk ten jest drzewem wolno rosnącym. W Europie uprawiany od początku XVIII w. U nas również spotykany w starych parkach. Wytrzymały na niskie temperatury - dorosłe drzewa przetrzymywały mrozy poniżej –30 C, mało wymagający w stosunku do gleby, lecz najlepiej rośnie na glebach żyznych, gliniastych i gliniasto-piaszczystych, dostatecznie wilgotnych. Kłęk jest wytrzymały na dłuższe okresy suszy. Nie atakują go szkodniki, zazwyczaj na nic też nie choruje. Drzewo urokliwe i bardzo oryginalne, o charakterystycznej, luźno ugałęzionej koronie, a jesienią pięknie przebarwiających się liściach. Ze względu na duże rozmiary nadaje się głównie do parków i dużych ogrodów. Sadzić należy go pojedynczo w miejscach eksponowanych, np. na dużych powierzchniach trawników, przed budynkami, itp.

Kłęk kanadyjski - pąk kwiatowyKłęk kanadyjski - kwiatRozmnaża się z nasion oraz przez odrośla korzeniowe. Nasiona przed wysiewem należy parzyć lub mechanicznie uszkodzić twardą okrywę i moczyć w wodzie aż napęcznieją. Przed wysiewem zaleca się także traktowanie nasion kwasem siarkowym przez 1-2 godziny.

Amerykanie zwą go Kentucky coffeetree - pierwsi osadnicy w stanie Kentucky prażyli nasiona kłęków i sporządzali z nich napój podobny do dzisiejszej kawy. Do uprawy w Europie został wprowadzony przed 1748 rokiem do Wielkiej Brytanii. Aktualnie kłęków w Ameryce Północnej jest coraz mniej. Na jego wyniszczenie na obszarze naturalnym złożyły się rozmaite czynniki. Duże szkody spowodowały np. odchody kormoranów, które powodują zamieranie tych drzew.

Do rozwoju i zasadzeń kłęków przyczynili się Indianie. Używali oni dużych nasion drzewa do różnych gier, a gdy były one gubione, to później wyrastały z nich nowe drzewa.

Drewno kłęka jest twarde, ale niestety dość kruche, co powoduje łamanie się grubych konarów i gałęzi przy silnych podmuchach wiatru. Nie zaleca się sadzenia kłęków przy brzegach ulic i w miejscach, gdzie mogą stanowić zagrożenie przygniecenia osób czy mienia (parkingi).

Drzewa podobne: Kłęk kanadyjski - liśćKłęk kanadyjski - jesienne liście Można go pomylić z drzewami posiadającymi duże, złożone liście. Dokładniejsza obserwacja i to, że liście są podwójnie pierzaste, powinny ułatwić identyfikację kłęku. Kwiaty i owoce są wyjątowe, co ułatwia identyfikację.

Lokalizacja zdjęć: Arboretum w Powsinie, park Łazienki w Warszawie, park przy SGGW.



- Zdjęcia kłęku kanadyjskiego -




- Drzewa Polski - Atlas drzew -