Buk - rodzina bukowate

Gatunki buka: znanych jest ok. 10 gatunków buka w tym często spotykany w Polsce buk zwyczajny (fagus sylvatica) i jego przeróżne odmiany: purpurową, wycinaną czy zwisającą, a także gatunki sporadycznie spotykane w parkach czy arboretach: buk wschodni (fagus orientalis), buk amerykański (fagus grandifolia), buk Englera (fagus engleriana) i buk japoński (fagus japonica).


Buk zwyczajny, pospolity (Fagus sylvatica) Gatunek rodzimy

Cechy drzewa: Buk pospolity liście wiosnąBuk pospolity pąki Buk zwyczajny to drzewo wysokości do 40 metrów. Pień prosty, a u starszych gatunków z grubymi żebrami. Kora cienka, jasnoszara.

Liście. Liście owalne lub eliptyczne, skrętoległe długości 10-15 cm. Początkowo intensywnie zielone, potem delikatnie ciemno-zielone. Jakby polakierowane, lekko błyszczące, sztywnawe.
Kwiaty. Kwiaty męskie zebrane w pęczki zwisające na długich osadkach. Składają się z 10–15 pręcików i krótkiego czerwonobrunatnego okwiatu w kształcie rurki. Kwiaty żeńskie zebrane po dwa, otoczone czteroklapową okrywą, która w miarę dojrzewania drewnieje tworząc tzw. miseczkę.
Owoce. Owoce to tzw. bukiew - zdrewniała torebka, po dojrzeniu otwiera się 4 klapami uwalniając jeden lub dwa trójkanciaste orzeszki koloru brązowawego.


Pochodzenie: Środkowa Europa.

Rozmaitości: Buk zwyczajny koraBuk zwyczajny gałązka Buk ma dość duże wymagania wobec wilgotności gleby i czystości powietrza. Preferuje miejsca zacienione. Bardzo popularny w lasach północnej i południowej części kraju. W centrum Polski występuje rzadziej ale bywa sadzony w parkach i na skwerach. Buk doskonale nadaje się na żywopłoty, gdyż dobrze znosi przycinanie. Owoce buka to doskonałe pożywienie dla zwierząt leśnych i parkowych.
Drewno buka jest twarde, ale lekkie i łatwe do obróbki. To podstawowy materiał dla budownictwa i stolarstwa. Używany także do wyrobu parkietów i mebli.

Buk Sobieskiego ze Świerklan (woj. śląskie, powiat rybnicki) był największym pod względem obwodu jednopniowym okazem tego gatunku w Polsce (732 cm). 14 czerwca 2021 roku drzewo uległo jednak rozłamaniu, a potem zniszczeniu.

Drzewa podobne: Buk zwyczajny owoc - orzeszekBuk zwyczajny gałązka zimą Amator rozpoznawania drzew często myli buka z grabem. Liście buka są błyszczące i bardziej okrągłe, ciemniejsze, po zwiędnięciu późną jesienią wiszą na drzewie aż do wiosny, grabowe szybko opadają. Owoce tych drzew już zupełnie inne.

Lokalizacja zdjęć: Żyrardów park Dittricha, parki w Kołobrzegu i w warszawskich Łazienkach oraz Park Ujazdowski.


Buk pospolity - skan liścia drzewa
Buk pospolity – liść drzewa - lato i jesień [skan]

- Zdjęcia buka pospolitego -


Buk zwyczajny /odmiana czerwonolistna/ (Fagus atropurpurea)

Cechy drzewa: Buk zwyczajny purpurowa liścieBuk zwyczajny purpurowa koraWysokie drzewo o szerokiej kolumnie. Pokrojem bardzo podobne do buka pospolitego. Liście wiosną intensywnie purpurowoczerwone. Latem purpurowe ale jesienią czerwień blaknie i liście robią się zielonkawe. Orzeszki również purpurowe. Preferuje miejsca nasłonecznione, tak jak inne odmiany buka o barwnych liściach. Zwany także purpurowolistnym (fagus atropunicea) lub (fagus purpurea).

Lokalizacja zdjęć: Park w Żelazowej Woli, Park Saski w Warszawie, park w Radziejowicach.





Buk zwyczajny /odmiana wycinana, paprotkowata/ (Fagus sylvatica asplenifolia)

Cechy drzewa: Buk zwyczajny odmiana wycinana liścieBuk zwyczajny odmiana wycinana jesienią Odmiana różniąca się od gatunku tylko liśćmi. Liście wąskie, zatokowo klapowane, mocno powcinane, zwężające się ku wierzchołkowi. Jesienią ładnie przebarwia się na żółto i brązowo. Rośnie do 20 metrów wysokości. Rzadko spotykana odmiana w naszych parkach.

Lokalizacja zdjęć: Arboretum w Rogowie.



Buk zwyczajny /odmiana zwisająca/ (Fagus sylvatica pendula)

Cechy drzewa: Buk zwyczajny odmiana zwisającaBuk zwyczajny odmiana zwisającaBardzo dekoracyjna, wręcz malownicza, odmiana o zwisających gałęziach, dotykających aż do samego podłoża. Przyjmuje bardzo ciekawe formy - idealna, jako soliter do dużych ogrodów. Zachwyca w sezonie, jak i w okresach bezlistnych. Dużo szerzej rozrastająca się na boki i dużo niższa od podstawowego gatunku. Spotykana w naszych starych parkach.

Lokalizacja zdjęć: Park Saski i Łazienki w Warszawie.





Buk zwyczajny /odmiana purpurowa zwisająca / (Fagus purpurea pendula)

Cechy drzewa: Buk zwyczajny odmiana purpurowa zwisającaCoraz częściej spotykana odmiana w przydomowych ogródkach. Bardzo dekoracyjna - łącząca cechy odmiany purpurowej i zwisającej. Nie tak szeroka jednak jak poprzedniczki.

Lokalizacja zdjęć: Ogródki przydomowe.





- Drzewa Polski - Atlas drzew -